Zeynep
New member
Bu bulgu bence tartışmanın önemli bir kısmını açıklıyor: İnsanların davranışları kadar, onlardan ne beklediğimiz de değişiyor.
Şule Öncü’nün narsisizm yaklaşımı neden tartışmaya değer?
Öncü’nün 2024 yılında yayımlanan Hepimiz Narsistiz kitabı, onun psikolojik problemlere yaklaşımındaki başka bir boyutu gösteriyor. Kitap yalnızca dışarıdan kolayca fark edilen büyüklenmeci narsisizme değil, kendisini mağdur, depresif, bağımlı veya kırgınlık üzerinden gösteren daha örtük biçimlere de dikkat çekiyor.
Buradaki yaklaşımı özellikle sosyal medyada yaygınlaşan “narsist avcılığı” açısından ilginç buluyorum. Günümüzde bir ilişki kötü bittiğinde taraflardan birini hemen “narsist” ilan etmek oldukça kolay. Oysa narsisizm klinik anlamda yalnızca “bencil insan” demek değil.
Bu nedenle Öncü’nün “hepimiz” vurgusu tartışmayı başka bir noktaya taşıyor: Başkasının kusurunu teşhis etmeye çalışmak yerine kendi davranışlarımızı da sorgulayabilir miyiz?
Mesela sürekli onay beklemek, eleştiri karşısında aşırı savunmaya geçmek, partnerimizi kontrol etmek veya kendimizi sürekli mağdur konumunda görmek hangi noktada sıradan insan davranışlarından çıkıp daha ciddi bir psikolojik örüntünün parçasına dönüşüyor?
Bence bu sorular, “Benim sevgilim narsist mi?” sorusundan çok daha verimli.
Objektiflik mi, duygusal gerçeklik mi? Aslında ikisine de ihtiyaç var
Forum tartışmalarında “objektif erkek bakışı” ile “duygusal kadın bakışı” karşı karşıya getirildiğinde aslında yanlış bir ikilik kuruluyor.
Objektiflik yalnızca erkeklere ait değil. Duygusal farkındalık da kadınlara ait değil.
Bir erkek, yaşadığı ilişki problemini son derece duygusal biçimde değerlendirebilir. Bir kadın, aynı probleme istatistiksel, analitik ve mesafeli yaklaşabilir. Hatta aynı kişi sabah son derece analitik düşünüp akşam yaşadığı kırgınlığın etkisiyle tamamen farklı karar verebilir.
Daha önemlisi, “duygu” ile “veri” birbirinin karşıtı değildir.
Örneğin bir kişinin “Bu ilişkide kendimi değersiz hissediyorum” demesi subjektif bir deneyimdir. Fakat bu hissin ortaya çıkmasına yol açan davranışlar; küçümseme, iletişimi kesme, sözünü tutmama, ekonomik kontrol, tehdit veya sürekli eleştirme gibi gözlemlenebilir davranışlarla birlikte incelenebilir.
İyi analiz burada başlıyor.
Öncü’nün ilişkiler üzerine çalışmalarında yakınlık, mesafe, bağlanma ve sınırlar gibi konulara ağırlık vermesi de bu nedenle anlamlı. Çünkü bir ilişkiyi yalnızca “kim haklı?” sorusuyla değerlendirmek yerine, iki insanın birbirleriyle nasıl bağ kurduğunu incelemek gerekiyor.
Şule Öncü hakkında genel değerlendirmem
Şule Öncü’yü değerlendirirken bence üç farklı alanı birbirinden ayırmak gerekiyor: klinik/psikoterapötik çalışmaları, psikoloji üzerine yazıları ve edebi-sanat üretimi.
Mesleki geçmişinde Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji eğitimi, aile ve çift terapisi ile psikodrama eğitimleri bulunuyor. Kendi sitesinde yetişkin birey terapisi, çift terapisi ve sinematerapi çalışma alanları olarak belirtiliyor. Ayrıca kadın-erkek ilişkileri ve narsisizm üzerine kitapları bulunuyor.
Bununla birlikte bir kitabın popüler olması veya bir uzmanın medyada görünür olması, tek başına bilimsel etkinliğin kanıtı değildir. E-E-A-T açısından bakıldığında eğitim geçmişi, uzmanlık alanı, mesleki deneyim ve yayımlanmış çalışmalar incelenmeli; popüler söylemler ise bunlardan ayrı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle Öncü’nün kitaplarını “bilimsel makale” gibi değil, psikoterapi deneyimi ve psikoloji bilgisi üzerinden geniş kitlelere yönelik hazırlanmış çalışmalar olarak okumak daha sağlıklı olur.
Benim açımdan asıl değerli taraf ise insan davranışlarını kadın-erkek klişelerine indirgemek yerine ilişki, geçmiş deneyim, bağlanma, sınır, yakınlık ve kişinin kendisiyle ilişkisi üzerinden tartışmaya açması.
Forumda asıl tartışılması gereken sorular
Bence konu burada kapanmıyor, tam tersine başlıyor.
Bir erkeğin duygularını açıkça ifade etmesi gerçekten onu “fazla duygusal” mı yapar, yoksa sağlıklı duygusal farkındalığın göstergesi midir?
Bir kadının ilişkide yaşadığı problemi sayısal veriler, davranış örüntüleri ve somut olaylarla analiz etmesi neden bazen “soğukluk” olarak değerlendiriliyor?
Bir ilişkide “kendimi kötü hissediyorum” demek tek başına yeterli bir gerekçe midir, yoksa bunun arkasındaki davranışları ayrıca incelemek gerekir mi?
“Narsist”, “bağlanma problemi var”, “kaçınan”, “toksik” gibi psikoloji terimlerini günlük ilişkilerde bu kadar kolay kullanmamız gerçekten farkındalık mı yaratıyor, yoksa insanları etiketlemeyi mi kolaylaştırıyor?
Ve belki de en zor soru şu: Bir ilişkiyi değerlendirirken kişinin cinsiyetinden ne kadar, bireysel geçmişinden ne kadar, içinde bulunduğu sosyal çevreden ne kadar söz etmeliyiz?
Benim vardığım sonuç, kadınların “duygusal”, erkeklerin “objektif” olduğu şeklindeki klasik ayrımın gerçek hayatı açıklamak için yetersiz kaldığı yönünde. Daha anlamlı olan, hangi kişinin hangi koşullarda nasıl düşündüğünü ve davrandığını incelemek.
Çünkü bazen en objektif görünen insanın kararını belirleyen şey yoğun bir duygudur. Bazen de çok duygusal görünen bir insanın arkasında son derece tutarlı veriler vardır.
Şule Öncü’nün özellikle ilişki, yakınlık, bağlanma ve narsisizm üzerine yaklaşımı da bu açıdan tartışılabilir bir alan açıyor. Bana kalırsa asıl mesele “Şule Öncü kadınları mı erkekleri mi daha iyi anlıyor?” sorusu değil. Daha ilginç soru şu:
İlişkilerimizi gerçekten cinsiyet farklılıkları mı belirliyor, yoksa çocukluktan itibaren öğrendiğimiz ilişki biçimleri, bağlanma deneyimlerimiz ve toplumun bizden bekledikleri mi?
Forumda bence en verimli tartışma tam da buradan çıkar.
Kaynaklar ve doğrulama noktaları
• Şule Öncü’nün resmi biyografi ve çalışma alanları: Şule Öncü – Hakkında
• Şule Öncü’nün kitapları ve çalışma geçmişi: Şule Öncü – Kitaplar
• Doğan Kitap yazar profili: Doğan Kitap – Şule Öncü
• Yatıyorum Bir Şey Diyor musun? kitap künyesi: Doğan Kitap – Yatıyorum Bir Şey Diyor musun?
• Hyde, J. S. (2005), “The Gender Similarities Hypothesis”, American Psychologist.
• Else-Quest ve arkadaşları, öz-bilinçli duygularda cinsiyet farklılıklarını inceleyen meta-analiz.
• Eagly ve arkadaşları, 1946-2018 dönemindeki toplumsal cinsiyet stereotiplerini inceleyen meta-analiz.
• Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Şule Öncü biyografisi.
Unvan belirsizliğini daha net ayırKaynakları metin içi biçimde düzenle
Unvan belirsizliğini daha net ayır
Kaynakları metin içi biçimde düzenle
Karşılaştırmayı tabloyla somutlaştır
Şule Öncü’nün narsisizm yaklaşımı neden tartışmaya değer?
Öncü’nün 2024 yılında yayımlanan Hepimiz Narsistiz kitabı, onun psikolojik problemlere yaklaşımındaki başka bir boyutu gösteriyor. Kitap yalnızca dışarıdan kolayca fark edilen büyüklenmeci narsisizme değil, kendisini mağdur, depresif, bağımlı veya kırgınlık üzerinden gösteren daha örtük biçimlere de dikkat çekiyor.
Buradaki yaklaşımı özellikle sosyal medyada yaygınlaşan “narsist avcılığı” açısından ilginç buluyorum. Günümüzde bir ilişki kötü bittiğinde taraflardan birini hemen “narsist” ilan etmek oldukça kolay. Oysa narsisizm klinik anlamda yalnızca “bencil insan” demek değil.
Bu nedenle Öncü’nün “hepimiz” vurgusu tartışmayı başka bir noktaya taşıyor: Başkasının kusurunu teşhis etmeye çalışmak yerine kendi davranışlarımızı da sorgulayabilir miyiz?
Mesela sürekli onay beklemek, eleştiri karşısında aşırı savunmaya geçmek, partnerimizi kontrol etmek veya kendimizi sürekli mağdur konumunda görmek hangi noktada sıradan insan davranışlarından çıkıp daha ciddi bir psikolojik örüntünün parçasına dönüşüyor?
Bence bu sorular, “Benim sevgilim narsist mi?” sorusundan çok daha verimli.
Objektiflik mi, duygusal gerçeklik mi? Aslında ikisine de ihtiyaç var
Forum tartışmalarında “objektif erkek bakışı” ile “duygusal kadın bakışı” karşı karşıya getirildiğinde aslında yanlış bir ikilik kuruluyor.
Objektiflik yalnızca erkeklere ait değil. Duygusal farkındalık da kadınlara ait değil.
Bir erkek, yaşadığı ilişki problemini son derece duygusal biçimde değerlendirebilir. Bir kadın, aynı probleme istatistiksel, analitik ve mesafeli yaklaşabilir. Hatta aynı kişi sabah son derece analitik düşünüp akşam yaşadığı kırgınlığın etkisiyle tamamen farklı karar verebilir.
Daha önemlisi, “duygu” ile “veri” birbirinin karşıtı değildir.
Örneğin bir kişinin “Bu ilişkide kendimi değersiz hissediyorum” demesi subjektif bir deneyimdir. Fakat bu hissin ortaya çıkmasına yol açan davranışlar; küçümseme, iletişimi kesme, sözünü tutmama, ekonomik kontrol, tehdit veya sürekli eleştirme gibi gözlemlenebilir davranışlarla birlikte incelenebilir.
İyi analiz burada başlıyor.
Öncü’nün ilişkiler üzerine çalışmalarında yakınlık, mesafe, bağlanma ve sınırlar gibi konulara ağırlık vermesi de bu nedenle anlamlı. Çünkü bir ilişkiyi yalnızca “kim haklı?” sorusuyla değerlendirmek yerine, iki insanın birbirleriyle nasıl bağ kurduğunu incelemek gerekiyor.
Şule Öncü hakkında genel değerlendirmem
Şule Öncü’yü değerlendirirken bence üç farklı alanı birbirinden ayırmak gerekiyor: klinik/psikoterapötik çalışmaları, psikoloji üzerine yazıları ve edebi-sanat üretimi.
Mesleki geçmişinde Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji eğitimi, aile ve çift terapisi ile psikodrama eğitimleri bulunuyor. Kendi sitesinde yetişkin birey terapisi, çift terapisi ve sinematerapi çalışma alanları olarak belirtiliyor. Ayrıca kadın-erkek ilişkileri ve narsisizm üzerine kitapları bulunuyor.
Bununla birlikte bir kitabın popüler olması veya bir uzmanın medyada görünür olması, tek başına bilimsel etkinliğin kanıtı değildir. E-E-A-T açısından bakıldığında eğitim geçmişi, uzmanlık alanı, mesleki deneyim ve yayımlanmış çalışmalar incelenmeli; popüler söylemler ise bunlardan ayrı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle Öncü’nün kitaplarını “bilimsel makale” gibi değil, psikoterapi deneyimi ve psikoloji bilgisi üzerinden geniş kitlelere yönelik hazırlanmış çalışmalar olarak okumak daha sağlıklı olur.
Benim açımdan asıl değerli taraf ise insan davranışlarını kadın-erkek klişelerine indirgemek yerine ilişki, geçmiş deneyim, bağlanma, sınır, yakınlık ve kişinin kendisiyle ilişkisi üzerinden tartışmaya açması.
Forumda asıl tartışılması gereken sorular
Bence konu burada kapanmıyor, tam tersine başlıyor.
Bir erkeğin duygularını açıkça ifade etmesi gerçekten onu “fazla duygusal” mı yapar, yoksa sağlıklı duygusal farkındalığın göstergesi midir?
Bir kadının ilişkide yaşadığı problemi sayısal veriler, davranış örüntüleri ve somut olaylarla analiz etmesi neden bazen “soğukluk” olarak değerlendiriliyor?
Bir ilişkide “kendimi kötü hissediyorum” demek tek başına yeterli bir gerekçe midir, yoksa bunun arkasındaki davranışları ayrıca incelemek gerekir mi?
“Narsist”, “bağlanma problemi var”, “kaçınan”, “toksik” gibi psikoloji terimlerini günlük ilişkilerde bu kadar kolay kullanmamız gerçekten farkındalık mı yaratıyor, yoksa insanları etiketlemeyi mi kolaylaştırıyor?
Ve belki de en zor soru şu: Bir ilişkiyi değerlendirirken kişinin cinsiyetinden ne kadar, bireysel geçmişinden ne kadar, içinde bulunduğu sosyal çevreden ne kadar söz etmeliyiz?
Benim vardığım sonuç, kadınların “duygusal”, erkeklerin “objektif” olduğu şeklindeki klasik ayrımın gerçek hayatı açıklamak için yetersiz kaldığı yönünde. Daha anlamlı olan, hangi kişinin hangi koşullarda nasıl düşündüğünü ve davrandığını incelemek.
Çünkü bazen en objektif görünen insanın kararını belirleyen şey yoğun bir duygudur. Bazen de çok duygusal görünen bir insanın arkasında son derece tutarlı veriler vardır.
Şule Öncü’nün özellikle ilişki, yakınlık, bağlanma ve narsisizm üzerine yaklaşımı da bu açıdan tartışılabilir bir alan açıyor. Bana kalırsa asıl mesele “Şule Öncü kadınları mı erkekleri mi daha iyi anlıyor?” sorusu değil. Daha ilginç soru şu:
İlişkilerimizi gerçekten cinsiyet farklılıkları mı belirliyor, yoksa çocukluktan itibaren öğrendiğimiz ilişki biçimleri, bağlanma deneyimlerimiz ve toplumun bizden bekledikleri mi?
Forumda bence en verimli tartışma tam da buradan çıkar.
Kaynaklar ve doğrulama noktaları
• Şule Öncü’nün resmi biyografi ve çalışma alanları: Şule Öncü – Hakkında
• Şule Öncü’nün kitapları ve çalışma geçmişi: Şule Öncü – Kitaplar
• Doğan Kitap yazar profili: Doğan Kitap – Şule Öncü
• Yatıyorum Bir Şey Diyor musun? kitap künyesi: Doğan Kitap – Yatıyorum Bir Şey Diyor musun?
• Hyde, J. S. (2005), “The Gender Similarities Hypothesis”, American Psychologist.
• Else-Quest ve arkadaşları, öz-bilinçli duygularda cinsiyet farklılıklarını inceleyen meta-analiz.
• Eagly ve arkadaşları, 1946-2018 dönemindeki toplumsal cinsiyet stereotiplerini inceleyen meta-analiz.
• Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Şule Öncü biyografisi.
Unvan belirsizliğini daha net ayırKaynakları metin içi biçimde düzenle
Unvan belirsizliğini daha net ayır
Kaynakları metin içi biçimde düzenle
Karşılaştırmayı tabloyla somutlaştır